غذاهای حساسیت زا، غذاهایی هستند که میتوانند باعث واکنشهای آلرژیک در برخی از افراد شوند. این واکنشها ممکن است از عوارض ساده مانند تورم و قرمزی پوست گرفته تا عوارض جدیتری مانند آنافیلاکسی (واکنش حاد و پتانسیلدار به عوامل آلرژیزا) باشد. برخی از غذاهای حساسیت زا شامل سویا، گندم، سبزیجات مانند: کرفس و هویج، ماهی، میگو، سبزیجات و میوههایی همچون بادمجان، گوجه فرنگی، و پرتقال میشوند.
علل آلرژی به غذاهایی حساسیت زا
آلرژی غذایی ناشی از واکنش غیر طبیعی سیستم ایمنی بدن به مواد غذایی خاص است. علل آلرژی غذایی به عوامل مختلفی برمیگردد که شامل موارد زیر میشود:
عوامل ژنتیک: وجود سابقه خانوادگی در بروز آلرژی غذایی نقش مهمی دارد. اگر یکی از والدین یا خواهران شما آلرژی غذایی داشته باشد، احتمال بروز آلرژی در شما افزایش پیدا میکند.
مشکلات روده: وجود مشکل یا باریک شدن روده میتواند باعث ورود مواد غذایی به خون و سیستم ایمنی بدن شود و واکنش آلرژیک را رقم بزند.
مواد غذایی خاص: برخی مواد غذایی میتوانند بیشتر آلرژیزا باشند. برخی از مواد غذایی شایع که میتوانند آلرژی غذایی را تحریک کنند عبارتند از: مواد غذایی شلتوک، تخممرغ، ماهی، محصولات لبنی، بادامزمینی، گندم، سویا و درختان آجیل.
آلرژیهای متقابل: برخی از آلرژیهای دیگر میتوانند واکنش آلرژیک به مواد غذایی را تحریک کنند. به عنوان مثال، اگر شما آلرژی به یکی از محصولات غذایی دارید، ممکن است به مواد غذایی مشابه در سایر خوراکیها نیز حساسیت نشان دهید.
تماس مجدد با مواد غذایی: در برخی موارد، در اثر مصرف مجدد یک ماده غذایی خاص، واکنش آلرژیک شدیدتری بروز میکند. این پدیده به عنوان “تحریک مجدد” شناخته میشود.
علائم واکنش به غذایی حساسیت زا
واکنشهای آلرژیک به غذا میتوانند در سیستم گوارشی، پوست، تنفس و سیستم عصبی ایجاد شوند. در زیر، برخی از علائم واکنش به غذایی حساسیت زا را ذکر میکنم:
علائم گوارشی
📌 درد شکم، نفخ، تهوع و استفراغ
📌 اسهال یا یبوست
📌 سوء هاضمه و تجربه عملکرد ناصحیح معده و روده
علائم پوستی
📌 خارش و قرمزی پوست
📌 تاول و تورم پوست
📌 ایجاد ترکهای قرمز روی پوست
علائم تنفسی
📌 سرفه و عطسه
📌 آبریزش بینی و بینی بسته
📌 سرگیجه و خستگی
📌 تنگی نفس و آشفتگی در نفسگیری
علائم سیستم عصبی
📌 سردرد و میگرن
📌 اضطراب و افسردگی
📌 تحریک شدید و عصبانیت
علائم و شدت واکنشهای آلرژیک به غذا در هر فرد ممکن است متفاوت باشد. برخی از واکنشها ممکن است در عرض چند دقیقه تا ساعت پس از مصرف غذا ظاهر شوند، در حالی که در برخی موارد، نیاز به مدت چند ساعت یا حتی روزها برای ظهور علائم واکنش وجود داشته باشد.
واکنش های آلرژیک غذاهای حساسیت زا با یکدیگر
کودکان مبتلا به آلرژی می توانند برخی غذاهایی که به صورت همزمان مصرف شوند نیز حساسیت نشان دهند که در ادامه به برخی از این حساسیتهای همزمان اشاره خواهعیم کرد:
- حساسیت به شیر گاو: 90 درصد با شیر بز و 40 درصد با شیر سویا واکنش نشان می دهند.
- تخم مرغ: 5% با مرغ واکنش می دهد.
- بادام زمینی: 5٪ با سایر حبوبات (مانند نخود یا لوبیا) واکنش نشان می دهد. حدود 30 درصد نیز به آجیل درختی واکنش نشان می دهند.
- ماهی: 50 درصد با ماهی های دیگر واکنش نشان می دهد. تنها 10 درصد نیز به صدف ها واکنش نشان می دهند.
- صدف: 70 درصد با صدف های دیگر واکنش نشان می دهند.
- خربزه: 90 درصد با موز و آووکادو واکنش نشان می دهد.
فهرست عرضه شده ( لیست غذاهای حساسیت زا) در اینجا از مجموعه متنوعی از منابع گردآوری شده است و بیانگر آن دسته از غذاها و افزودنی هایی است که ارتباط بسیار پیوسته ای با سطوح بالاتر هیستامین دارند.
لیست غذاهای حساسیت زا
حساسیت غذایی به معنای واکنش ناخواسته سیستم ایمنی بدن به مواد موجود در غذا است. برخی افراد ممکن است به برخی مواد غذایی حساسیت داشته باشند و واکنشهای ناخواسته از جمله آلرژیها را نشان دهند. در زیر لیستی از غذاهایی که معمولاً به عنوان عوامل حساسیت زا شناخته میشوند آمده است:
سویا: حساسیت به سویا میتواند به علت حساسیت به پروتئینهای موجود در آن باشد.
ماهی و محصولات دریایی: برخی افراد ممکن است حساسیت نسبت به ماهی و محصولات دریایی مانند خاویار، میگو، صدف، میگو و ماهی قزل آلا داشته باشند.
میوههای خشک و پوستدار: برخی از میوههای خشک و پوستدار مانند بادام، فندق، گردو و بادام زمینی میتوانند علت حساسیت شوند.
گلوتن: حساسیت به گلوتن، که پروتئینی در گندم، جو، جو دوسر و گندم سیاه است، میتواند باعث بروز بیماری سلیاک شود.
محصولات لبنی: برخی افراد ممکن است حساسیت نسبت به محصولات لبنی مانند شیر، پنیر، ماست و بستنی داشته باشند. علاوه بر آن، حساسیت به پروتئینهای موجود در محصولات لبنی نیز ممکن است رخ دهد.
غذاهای مانده: توجه: هر گونه غذایی خورده نشده با پایه پروتئین را منجمد نمایید.
تخممرغ: حساسیت به تخممرغ ممکن است باعث واکنشهای آلرژیک شود.
آجیل: برخی افراد ممکن است حساسیت نسبت به آجیلهایی مانند بادام، فندق، گردو و پسته داشته باشند.
سبزیجات و میوهها: برخی از سبزیجات و میوهها ممکن است حساسیتزا باشند، مانند سیب زمینی، گوجه فرنگی، کاهو و کرفس.
مهم است بدانید که این لیست فقط نمونهای است و هر فرد ممکن است به مواد غذایی دیگری حساسیت داشته باشد. اگر فکر میکنید که شما یا کسی که در ارتباط هستید، حساسیت به غذاهای خاصی دارید، توصیه میشود با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید .آنها قادر خواهند بود تشخیص دهند که آیا واکنشها شما به غذاها واکنشهای آلرژیک هستند یا نه، و در صورت لزوم، توصیههای مربوط به رژیم غذایی و محدودیتهای مورد نیاز را به شما ارائه کنند. همچنین، سعی کنید همواره برچسب مواد غذایی را مورد مطالعه دقیق قرار دهید و از غذاهایی که موادی که حساسیت دارید در آنها وجود دارد، پرهیز کنید.
غذاهای حساسیت زا برای کودکان
غذاهای حساسیت زا در کودکان میتوانند واکنشهای آلرژیک را در آنها ایجاد کنند. زمانی که کودکان با مواد غذایی جدید مواجه میشوند، باید با احتیاط و تدریجی وارد عمل شد تا هرگونه حساسیت را شناسایی کرده و واکنشهای آلرژیک جلوگیری شود. در ادامه به لیستی از غذاهایی که به عنوان مواد غذایی حساسیتزا در کودکان شناخته میشوند ، اشاره شده است:
تخممرغ: تخممرغ یکی از مهمترین عوامل حساسیت زا در کودکان است. بنابراین، در ابتدا تخممرغ را به میزان کم به کودک دهید و اگر نشانههای حساسیت مانند تورم صورت، سرفه، کاشتگی یا اسهال ظاهر شد، به پزشک مراجعه کنید.
محصولات لبنی: برخی از کودکان ممکن است حساسیت نسبت به محصولات لبنی داشته باشند، به ویژه حساسیت به پروتئین شیر گاو. در صورت بروز نشانههای حساسیت مانند تورم صورت، خارش، اسهال یا استفراغ، به پزشک مراجعه کنید.
میوهها و سبزیجات آلرژیزا: برخی از میوهها و سبزیجات میتوانند حساسیت زا باشند، مانند هلو، توت فرنگی، هندوانه، موز، خیار، گوجه فرنگی و بادمجان. اگر کودک به هر کدام از این مواد حساسیت نشان داد، آن را از رژیم غذایی او حذف کنید.
گندم و گلوتن: برخی از کودکان ممکن است حساسیت نسبت به گندم و گلوتن داشته باشند. در صورت ظهور علائم حساسیت مانند تورم صورت، خارش، اسهال یا استفراغ، با پزشک کودکان مشورت کنید.
ماهی: مواد غذایی مانند ماهی، میگو، صدف و خاویار در برخی از کودکان حساسیت زا هستند.
توصیه میشود به عنوان والدین، همواره با پزشک خود مشورت کنید و در مورد معرفی غذاهای جدید به کودک از او راهنمایی بگیرید. همچنین، در صورت نشانههای حساسیتی مانند تورم صورت، خارش شدید، تنگی نفس، استفراغ شدید یا سرفه شدید، فورا به پزشک مراجعه کنید.
لطفاً توجه داشته باشید که این لیست فقط یک راهنما است و هر کودک ممکن است به مواد غذایی دیگری حساسیت داشته باشد. همچنین، با توجه به تغذیه کودک، حتماً مواد غذایی را به صورت تدریجی و یک ماده در هر بار معرفی کنید تا در صورت بروز حساسیت، مشخص شود کدام ماده برای کودک حساسیت زا است.
غذاهای حساسیت زا برای زنان
غذاهای حساسیت زا میتوانند در برخی از زنان واکنشهای آلرژیک ایجاد کنند. هر زنی ممکن است به مواد غذایی خاصی حساسیت داشته باشد. اما در زیر لیستی از غذاهایی که به عنوان حساسیتزا در زنان شناخته میشوند آمده است:
مواد آردی: برخی از زنان ممکن است حساسیت نسبت به گندم و سایر مواد آردی داشته باشند. در این صورت، مصرف نان، کیک، بیسکویت و سایر محصولات آردی ممنوع است.
محصولات لبنی: برخی از زنان ممکن است حساسیت نسبت به محصولات لبنی داشته باشند. این شامل شیر، پنیر، ماست و بسیاری از محصولات لبنی دیگر است. در صورت حساسیت، محصولات لبنی را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
ماهی: برخی از زنان حساسیت نسبت به ماهی، میگو، صدف و سایر مواد دریایی دارند. در این صورت، مصرف این مواد را محدود کنید یا به طور کامل از آنها خودداری کنید.
تخممرغ: تخممرغ یکی از عوامل حساسیت زا است. بنابراین، اگر به تخممرغ حساسیت دارید، باید از مصرف آن خودداری کنید.
میوهها و سبزیجات آلرژیزا: برخی از میوهها و سبزیجات میتوانند حساسیت زا باشند، مانند هلو، توت فرنگی، هندوانه، موز، خیار، گوجه فرنگی و بادمجان. در صورت حساسیت نسبت به هر کدام از این مواد، آنها را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
مدیریت آلرژی به غذاهای حساسیت زا
مدیریت آلرژی به غذاهای حساسیت زا میتواند شامل اقدامات زیر باشد:
اطلاعات درباره مواد غذایی: بهتر است درباره مواد غذایی و محصولاتی که حساسیت دارید، اطلاعات کاملی داشته باشید. بررسی برچسبهای مواد غذایی و آگاهی از مواد محتمل حاوی آلرژنها میتواند به شما کمک کند تا از مصرف آنها خودداری کنید.
اجتناب از مواد غذایی حساسیت زا: بهتر است از مصرف مواد غذایی حساسیت زا اجتناب کنید. به خصوص در مواقعی که آلرژی خطرناک است و حتی مقدار بسیار کمی از آلرژن میتواند واکنش شدیدی را در شما ایجاد کند.
مواظبت در آشپزخانه و رستورانها: در صورتی که مواد غذایی حساسیت زا را در خانه تهیه میکنید، مواظب باشید که ابزارهای آشپزخانه مورد استفاده، ظرفها و سطوح تمیز باشند تا از انتقال مواد آلرژی زا به سایر غذاها جلوگیری شود. در صورت مصرف در رستورانها، با پرسش از پرسنل در مورد مواد محتمل حاوی آلرژنها و نحوه تهیه غذا، اطمینان حاصل کنید.
به همراه داشتن داروهای آلرژی: در صورتی که به مواد غذایی حساسیت دارید، ممکن است پزشک شما داروهای ضدآلرژیک را به شما توصیه کند. اطمینان حاصل کنید که همیشه داروهای خود را در اختیار داشته و بدانید در صورت لزوم چگونه آنها را استفاده کنید. در صورتی که در معرض خطر بروز واکنش آلرژیک هستید، همیشه در دسترس داشتن داروهای ضدآلرژیکی مانند آنتیهیستامینها میتواند در مدیریت واکنشها به غذاهای حساسیت زا مفید باشد.
نتیجه گیری
غذاهای حساسیت زا میتوانند برای افرادی که به آنها حساسیت دارند، عوارض ناخوشایندی ایجاد کنند. بنابراین، اهمیت دارد که افرادی که احتمال واکنش آلرژیک دارند، از مصرف این غذاها پرهیز کنند و در صورت لزوم با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
سوالات متداول غذاهای حساسیت زا
از کجا بفهمیم به چه غذاهایی حساسیت داریم؟
برای تشخیص حساسیت غذایی میتوان از تستهای پوستی، آزمایش خون IgE و رژیم حذفی استفاده کرد. در رژیم حذفی، غذاهای مشکوک برای مدتی حذف شده و سپس به صورت مرحلهای وارد برنامه غذایی میشوند تا واکنش بدن مشخص شود. بهترین روش، ترکیب آزمایش و نظر پزشک متخصص تغذیه است.
علائم حساسیت غذایی چند دقیقه بعد از خوردن غذا ظاهر میشود؟
علائم حساسیت غذایی معمولا بین چند دقیقه تا ۲ ساعت پس از مصرف غذا بروز میکند. در برخی افراد، واکنشها ممکن است تا ۲۴ ساعت بعد هم ظاهر شوند و شامل خارش، کهیر، نفخ، دلدرد، اسهال یا تنگی نفس باشند.
آیا حساسیت غذایی قابل درمان است یا فقط باید پرهیز کرد؟
در حال حاضر درمان قطعی برای آلرژی غذایی وجود ندارد و بهترین راه، شناسایی و حذف غذاهای حساسیت زا از رژیم غذایی است. با این حال، در برخی افراد با تقویت سیستم ایمنی و اصلاح رژیم غذایی، شدت علائم به مرور کاهش مییابد.
شایعترین غذاهای حساسیت زا در بزرگسالان کدامند؟
شایعترین غذاهای حساسیت زا در بزرگسالان شامل لبنیات، تخم مرغ، مغزها، بادام زمینی، میگو، ماهی، سویا، گندم و گلوتن هستند